گردشگری سلامت فرصت راهبردی گلستان در بازار آسیای مرکزی

فریدون فعالی مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گلستان در یادداشتی هم‌زمان با هفته گردشگری نوشت: هفته گردشگری فرصتی برای بازخوانی ظرفیت‌هایی است که می‌توانند آینده صنعت گردشگری استان را تحت‌تأثیر قرار دهند و بدون تردید، گردشگری سلامت یکی از مهم‌ترین این ظرفیت‌ها در گلستان است؛ حوزه‌ای که در صورت برنامه‌ریزی هدفمند، هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول و حضور مؤثر بخش خصوصی می‌تواند علاوه بر افزایش ورود گردشگران خارجی، به رونق اقتصادی، افزایش ماندگاری مسافر، توسعه خدمات تخصصی و شکل‌گیری بازارهای جدید برای فعالان گردشگری استان منجر شود.

گلستان برای حضور مؤثر در بازار گردشگری سلامت، از چند مزیت هم‌زمان برخوردار است. موقعیت جغرافیایی استان، قرار گرفتن در مسیر ارتباطی کشورهای آسیای مرکزی، هم‌جواری با ترکمنستان، دسترسی به بازار کشورهای حوزه CIS، ظرفیت مراکز درمانی و پزشکان متخصص و در کنار آن تنوع کم‌نظیر جاذبه‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی، زمینه‌ای فراهم کرده است که بتوان خدمات درمانی و گردشگری را در قالب یک محصول واحد و قابل رقابت به گردشگر خارجی عرضه کرد.

نگاه ما در این حوزه محدود به پذیرش بیمار خارجی در یک مرکز درمانی نیست. گردشگری سلامت یک زنجیره به‌هم‌پیوسته است که از معرفی ظرفیت‌ها و بازاریابی در کشور مبدأ آغاز می‌شود و صدور روادید، ورود گردشگر، حمل‌ونقل، اقامت، خدمات درمانی، همراهی بیمار و خانواده او و در نهایت استفاده از ظرفیت‌های گردشگری مقصد را دربر می‌گیرد. موفقیت در این بازار زمانی اتفاق می‌افتد که تمام حلقه‌های این زنجیره هماهنگ و در کنار یکدیگر فعالیت کنند.

بر همین اساس، شورای راهبری گردشگری سلامت استان گلستان با مشارکت و همراهی انجمن حرفه‌ای دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری استان، اتاق بازرگانی، دفاتر خدمات مسافرتی دارای مجوز فعالیت در حوزه گردشگری سلامت، راهنمایان گردشگری، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، مراکز درمانی و بیمارستان‌های دارای ظرفیت پذیرش بیماران بین‌الملل و جمعی از فعالان حوزه گردشگری شکل گرفته است. هدف از این شورا ایجاد یک سازوکار هماهنگ برای شناسایی ظرفیت‌ها، بررسی موانع، تقسیم وظایف و تبدیل ایده‌ها و برنامه‌ها به اقدامات اجرایی است. شکل‌گیری این شورا در مردادماه ۱۴۰۵ نیز در ادامه نشست‌های تخصصی و هم‌اندیشی فعالان این حوزه انجام شد.

امروز این شورا از مرحله شکل‌گیری و هماهنگی اولیه عبور کرده و وارد فاز اجرایی شده است. برگزاری نشست‌های تخصصی، گفت‌وگوی مستقیم میان دفاتر خدمات مسافرتی و مراکز درمانی، بررسی مسائل و چالش‌های موجود و بازدیدهای میدانی از مراکز درمانی دارای IPD بخشی از اقداماتی است که با هدف شناخت دقیق‌تر توانمندی‌ها و برطرف کردن گلوگاه‌های اجرایی دنبال می‌شود. توسعه گردشگری سلامت با جلسات اداری صرف محقق نخواهد شد و به همین دلیل تلاش ما این است که مسائل این حوزه در میدان، با حضور بازیگران اصلی آن شناسایی و برای هر مسئله راهکار اجرایی تعریف شود.

یکی از مهم‌ترین اولویت‌های ما، بازارهای منطقه‌ای و کشورهای آسیای مرکزی است. ترکمنستان به‌عنوان کشور همسایه و قزاقستان، ازبکستان و تاجیکستان به‌عنوان بازارهای مهم منطقه، هر یک می‌توانند در برنامه توسعه گردشگری سلامت گلستان جایگاه ویژه‌ای داشته باشند. در ماه‌های گذشته نیز توسعه همکاری‌های گردشگری با تاجیکستان و موضوع ایجاد ارتباط هوایی مستقیم با این کشور با تأکید بر ظرفیت گردشگری سلامت در دستور کار قرار گرفته است.

اما ورود به این بازارها تنها با اعلام اینکه گلستان دارای مراکز درمانی یا جاذبه‌های گردشگری است امکان‌پذیر نیست. امروز در بازار رقابتی گردشگری سلامت، محتوا، معرفی حرفه‌ای و بازاریابی هدفمند بخش مهمی از محصول است. دفاتر خدمات مسافرتی فعال در این حوزه و مراکز درمانی باید برای کشورهای هدف، محتوای دقیق، حرفه‌ای و قابل ارائه تولید کنند؛ محتوایی که خدمات تخصصی پزشکی، پزشکان و امکانات مرکز، نحوه پذیرش بیمار بین‌الملل، هزینه و فرایند دریافت خدمات و در کنار آن ظرفیت‌های اقامتی و گردشگری گلستان را به زبان مخاطب معرفی کند.

معرفی ظرفیت‌ها باید متناسب با زبان، فرهنگ، نیاز درمانی و الگوی سفر هر بازار طراحی شود. وب‌سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی، ویدئوهای معرفی، کاتالوگ‌ها و بسته‌های گردشگری سلامت باید قابلیت ارائه مستقیم به گردشگر، دفاتر خارجی، شرکت‌های تسهیل‌گر، مراکز درمانی و مجموعه‌های اقتصادی کشورهای هدف را داشته باشند.

همچنین دفاتر گردشگری با همراهی راهنمایان گردشگری فعال در این حوزه باید در کنار بسته درمانی، برنامه اقامت و بازدید از جاذبه‌های استان را نیز طراحی کنند تا سفر درمانی به یک تجربه کامل سفر تبدیل و زمینه افزایش مدت ماندگاری گردشگر در گلستان فراهم شود؛ موضوعی که پیش‌ازاین نیز بر آن تأکید کرده‌ایم.

در این مسیر، بهره‌گیری از ظرفیت وزارت امور خارجه نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران، سفارتخانه‌ها و ظرفیت‌های دیپلماتیک و کنسولی کشور می‌توانند در معرفی توانمندی‌های درمانی و گردشگری گلستان در بازارهای هدف، برقراری ارتباط میان فعالان اقتصادی و گردشگری دو طرف، تسهیل ارتباطات و فراهم کردن زمینه حضور فعالان استان در رویدادها و مذاکرات تخصصی نقش‌آفرین باشند. انتظار ما این است که با شکل‌گیری یک تعامل منسجم میان استان و دستگاه دیپلماسی، ظرفیت‌های واقعی گلستان مستقیماً به بازارهای هدف معرفی شود.

در کنار بازاریابی بین‌المللی، باید از فرصت رویدادهای ملی، نمایشگاه‌ها، جشنواره‌ها و برنامه‌های استانی نیز برای معرفی گردشگری سلامت استفاده کنیم. گردشگری سلامت نباید موضوعی جدا از سایر برنامه‌های گردشگری استان تلقی شود. هر رویداد مهم می‌تواند فرصتی برای معرفی مراکز دارای ظرفیت بین‌المللی، دفاتر تخصصی، بسته‌های سفر سلامت و توانمندی‌های پزشکی استان باشد. حضور هدفمند در نمایشگاه‌های تخصصی داخلی و خارجی، دعوت از فعالان و برگزارکنندگان تورهای کشورهای هدف و برگزاری نشست‌های B2B می‌تواند مسیر تبدیل ارتباطات اولیه به قرارداد و ورود گردشگر را کوتاه‌تر کند.

هدف نهایی ما ساختن یک زنجیره قابل‌اعتماد گردشگری سلامت در گلستان است؛ زنجیره‌ای که در آن هر دستگاه و بخش تخصصی مسئولیت خود را به‌درستی انجام دهد و گردشگر خارجی از نخستین مرحله دریافت اطلاعات تا پایان سفر و بازگشت به کشور خود، خدماتی منظم، شفاف و استاندارد دریافت کند. اعتماد مهم‌ترین سرمایه این بازار است و کیفیت خدمات درمانی، پاسخگویی دفاتر، شفافیت فرایندها و تجربه مناسب سفر، بهترین تبلیغ برای تداوم حضور گردشگران سلامت در استان خواهد بود.

گلستان ظرفیت آن را دارد که از یک مقصد دارای قابلیت گردشگری سلامت به یک مقصد شناخته‌شده و سازمان‌یافته در بازار منطقه تبدیل شود. تحقق این هدف به همکاری دانشگاه علوم پزشکی و مراکز درمانی، دفاتر خدمات مسافرتی، راهنمایان گردشگری، تشکل‌های حرفه‌ای، اتاق بازرگانی، دستگاه دیپلماسی، بخش خصوصی و مجموعه مدیریت استان نیاز دارد. شورای راهبری گردشگری سلامت نیز می‌تواند نقطه اتصال این ظرفیت‌ها و بستری برای تبدیل برنامه‌ها به اقدام مشترک باشد.

در هفته گردشگری تأکید می‌کنیم که مسیر توسعه این حوزه را با نگاه عملیاتی، بازارمحور و مبتنی بر همکاری بخش دولتی و خصوصی ادامه خواهیم داد. امروز زمان آن است که ظرفیت‌های گلستان به محصول تبدیل، محصول به بازار متصل و سهم استان از گردشگری سلامت منطقه به شکلی هدفمند و پایدار افزایش یابد.