مراسم نود و پنجمین سالگرد ثبت ملی شهر تاریخی استرآباد برگزار شد/ فعالی: بافت تاریخی گرگان ظرفیت تبدیل‌شدن به یک «بافت‌موزه» در تراز جهانی را دارد

به‌گزارش روابط‌عمومی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان، عصر سه‌شنبه ۲۴ شهریورماه ۱۴۰۵، مراسم نود و پنجمین سالگرد ثبت ملی شهر تاریخی استرآباد (گرگان) با حضور فریدون فعالی مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان، مهدی بیدلی مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری گلستان، مجید طاهری شهردار گرگان، اعضای شورای اسلامی شهر گرگان، مصطفی بهزادفر عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران، جمعی از مسئولان، دوستداران میراث‌فرهنگی و مردم گرگان و ساکنان محله دوشنبه‌ای برگزار شد.

این مراسم در محله دوشنبه‌ای شهر تاریخی استرآباد (گرگان) و در مجاورت بنای تاریخی محل استقرار شهرداری ویژه بافت تاریخی گرگان برگزار شد.

بافت تاریخی گرگان ظرفیت شکل‌گیری یک گذر شاخص فرهنگ و هنر را دارد

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان در این مراسم با تبریک نود و پنجمین سالگرد ثبت ملی شهر تاریخی استرآباد گفت: با توجه به تجربه فعالیت در استان‌های مختلف کشور، بافت تاریخی گرگان مجموعه‌ای کم‌نظیر و برخوردار از تقریباً تمامی ارکان یک شهر تاریخی زنده است.

فریدون فعالی بازار تاریخی، مسجد جامع، امامزاده نور، مصلی، زورخانه و مجموعه بناها و فضاهای پیرامون مزار استاد محمدرضا لطفی موسیقی‌دان برجسته را از جمله ظرفیت‌های این محدوده برشمرد و افزود: پیوند این عناصر می‌تواند به شکل‌گیری یک گذر شاخص فرهنگ و هنر در بافت تاریخی گرگان منجر شود.

او اظهار کرد: این بافت ظرفیت آن را دارد که گردشگران را برای یک برنامه کامل یک‌روزه در شهر نگه دارد و دفاتر خدمات مسافرتی باید نقش پررنگ‌تری در طراحی و برگزاری تورهای گردشگری بافت تاریخی داشته باشند.

مردم باید در بافت بمانند تا بافت تاریخی زنده بماند

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان با تأکید بر نقش مردم در حفاظت از این محدوده گفت: نمی‌توان مردم را از بافت تاریخی حذف کرد؛ حضور ساکنان است که به بافت زندگی می‌بخشد و فعالیت‌های اقتصادی، گردشگری و سرمایه‌گذاری نیز باید در کنار مردم و با حفظ آسایش و کیفیت زندگی آنان شکل گیرد.

او با اشاره به ورود سرمایه‌گذاران برای احیا و بهره‌برداری از بناهای تاریخی افزود: تلاش ما این بوده است که در چهارچوب ضوابط میراث‌فرهنگی، مسیر سرمایه‌گذاری در این بافت تسهیل شود.

فعالی راه‌اندازی شهرداری ویژه بافت تاریخی گرگان را گامی مهم در این مسیر دانست و گفت: اداره‌کل میراث‌فرهنگی و مدیریت شهری در موضوع بافت تاریخی از یکدیگر جدا نیستند و همکاری نزدیک دو مجموعه می‌تواند بسیاری از مسائل را سریع‌تر به نتیجه برساند.

او با بیان این‌که بافت تاریخی گرگان با بیش از ۱۵۷ هکتار وسعت و برخورداری از سازه‌های چوبی و مصالح بومی نیازمند حفاظت و نگهداری مستمر است، گفت: میراث‌فرهنگی و شهرداری به‌تنهایی قادر به حفاظت از این مجموعه نیستند و دستگاه‌های خدمات‌رسان و زیرساختی نیز باید مسئولیت خود را در قبال بافت تاریخی ایفا کنند.

فعالی تأکید کرد: متولی و حامی این بافت فقط میراث‌فرهنگی نیست و مردم، دوستداران میراث‌فرهنگی و همه دستگاه‌های مرتبط باید برای حفاظت از این سرمایه ارزشمند همراه شوند.

تهیه طرح «بافت‌موزه» با نگاه به ثبت جهانی

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان از تهیه پیشنهادی با عنوان «بافت‌موزه» برای شهر تاریخی استرآباد خبر داد و گفت: هر گوشه این بافت می‌تواند بخشی از تاریخ، تمدن، فرهنگ، معماری و شیوه زندگی مردم منطقه را روایت کند.

او افزود: در حال تهیه پروپوزالی در این زمینه هستیم تا ظرفیت‌های بافت تاریخی گرگان در قالبی جامع معرفی و با تکمیل مطالعات و الزامات، زمینه دنبال‌کردن موضوع در مسیر ثبت جهانی نیز فراهم شود.

فعالی گفت: گذر فرهنگ و هنر زمانی نمود واقعی پیدا می‌کند که در بخش‌های مختلف بافت تاریخی، برنامه‌های فرهنگی و هنری، فضاهای اقامتی، بازارچه‌ها و رویدادهای متنوع تعریف شود.

بافت تاریخی باید به یکی از برندهای اصلی شهر تبدیل شود

شهردار گرگان نیز در این مراسم گفت: یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد بافت تاریخی گرگان، جریان داشتن زندگی در آن است؛ به‌گونه‌ای که عناصر مذهبی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی همچنان در کنار یکدیگر فعال هستند.

مجید طاهری با اشاره به راه‌اندازی شهرداری ویژه بافت تاریخی بیان کرد: ساختمان این مجموعه در سال گذشته با حمایت شورای اسلامی شهر خریداری و مرمت شد و تلاش کردیم آغاز فعالیت آن با سالروز ثبت ملی شهر تاریخی استرآباد هم‌زمان باشد.

او افزود: علاقه‌مندیم بافت تاریخی گرگان در کنار جنگل النگدره به یکی از برندهای اصلی شهر تبدیل شود و گردشگران با هدف بازدید از این ظرفیت ارزشمند به گرگان سفر کنند.

شهردار گرگان تأکید کرد: تحقق این هدف فقط از عهده شهرداری و شورای شهر برنمی‌آید و نیازمند همکاری میراث‌فرهنگی، استانداری، راه و شهرسازی، سرمایه‌گذاران، فعالان فرهنگی و مردم است.

شهردار گرگان گفت: هدف ما این نیست که بافت تاریخی را به یک موزه بسته تبدیل کنیم؛ این محدوده باید زنده باشد، مردم در آن زندگی کنند، کسب‌وکارها رونق داشته باشند، گردشگر وارد آن شود و خانه‌های ارزشمند تاریخی احیا شوند.

او افزود: حفاظت و توسعه در مقابل یکدیگر قرار ندارند و می‌توان با حفظ اصالت تاریخی، زمینه رونق اقتصادی، گردشگری، سرمایه‌گذاری و نشاط اجتماعی را فراهم کرد.

طاهری ساکنان بافت، مالکان، کسبه و فعالان فرهنگی و مذهبی را مهم‌ترین شرکای مدیریت شهری دانست و گفت: آغاز فعالیت شهرداری ویژه بافت تاریخی، شروع مسیری تازه برای مدیریت منسجم‌تر این محدوده است.

محمدرضا لطفی محور هویت فرهنگی بافت تاریخی گرگان

عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران نیز با اشاره به نزدیک به ۵۰ سال فعالیت علمی و حرفه‌ای در حوزه بافت‌های تاریخی گفت: در بسیاری از شهرهای تاریخی کشور فعالیت مطالعاتی و تخصصی داشته‌ام، اما ترکیبی که در بافت تاریخی گرگان وجود دارد ویژگی‌های خاص و منحصربه‌فردی دارد.

مصطفی بهزادفر چوب، سفال و آجر را سه عنصر شاخص و هویت‌بخش این بافت دانست و افزود: ارتباط میان فضاهای ساخته‌شده و باز و پیوستگی عرصه‌های مختلف شهری، از ویژگی‌هایی است که نمونه آن را کمتر می‌توان در دیگر بافت‌های تاریخی کشور مشاهده کرد.

او با اشاره به جایگاه زنده‌یاد محمدرضا لطفی گفت: نام و میراث این هنرمند برجسته می‌تواند به محوری برای پیوند موسیقی، فرهنگ و میراث معماری گرگان تبدیل شود و در معرفی متفاوت این بافت تاریخی نقش داشته باشد.

عضو هیأت علمی دانشگاه علم و صنعت ایران تأکید کرد: بافت تاریخی را نباید یک موزه بسته دید؛ بلکه باید حیات فرهنگی و اجتماعی در آن استمرار داشته باشد.

او اظهار کرد: سال ۱۴۰۵ می‌تواند آغاز مسیری تازه باشد تا در صدمین سال ثبت ملی شهر تاریخی استرآباد، گرگان به نمونه‌ای شاخص از حفاظت، احیا و جریان زندگی در یک بافت تاریخی تبدیل شود

در بخشی از این آیین، کتاب «شهرشناسی استرآباد» به قلم یعقوب رشتچیان با حضور مسئولان و میهمانان مراسم رونمایی شد.

همچنین احمدعلی سالاری به‌عنوان شهردار ناحیه ویژه بافت تاریخی گرگان معرفی و ابلاغ مسئولیت او در این مراسم اهدا شد.

شهر تاریخی استرآباد با وسعت بیش از ۱۵۷ هکتار، نخستین بافت تاریخی کشور است که در سال ۱۳۱۰ با شماره ۴۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. مجموعه‌ای از مساجد، آب‌انبارها، قنات‌ها، معابر، بازار، بناهای مذهبی و خانه‌های تاریخی یک یا چندطبقه، بخشی از ساختار این شهر تاریخی را تشکیل می‌دهند و تصویری ارزشمند از سازمان فضایی، معماری و شیوه زندگی شهری در این منطقه را به نمایش می‌گذارند.