سیاه‌رودبار، الگویی نوین از گردشگری تجربه‌محور مبتنی بر روایتگری بومی

فریدون فعالی مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گلستان در یادداشتی نوشت؛ گردشگری در سال‌های اخیر از یک فعالیت مبتنی بر بازدید، به یک جریان تجربه‌محور تغییر یافته است. در این میان، مقاصدی موفق‌تر هستند که بتوانند برای گردشگر «روایت» خلق کنند، نه صرفاً منظره ارائه دهند. سیاه‌رودبار را می‌توان در همین چارچوب تحلیل کرد.

تمایز این روستا، در حضور پررنگ مردم به‌عنوان روایتگران فرهنگ و سبک زندگی است. در اینجا، گردشگر با یک تجربه زنده مواجه می‌شود؛ تجربه‌ای که از دل تعامل با جامعه محلی شکل می‌گیرد و همین امر، ماندگاری آن را افزایش می‌دهد.

«روایتگری بومی» در چنین الگویی، به یک مزیت رقابتی تبدیل می‌شود؛ مزیتی که در بسیاری از مقاصد کمتر موردتوجه قرارگرفته و همین موضوع، فرصت تمایز برای سیاه‌رودبار ایجاد کرده است.

ثبت این روستا به‌عنوان دهکده ملی صنایع‌دستی نیز این ظرفیت را تقویت می‌کند. صنایع‌دستی در اینجا تنها یک محصول نیست، بلکه بخشی از روایت فرهنگی است که در ارتباط مستقیم با گردشگر معنا پیدا می‌کند و به خلق ارزش‌افزوده می‌انجامد.

درنتیجه، نوعی زنجیره ارزش شکل می‌گیرد که از تولید آغازشده و با روایتگری تکمیل می‌شود و درنهایت، به تجربه‌ای منحصربه‌فرد برای گردشگر تبدیل می‌شود؛ الگویی که می‌تواند برای سایر مناطق نیز قابل‌تعمیم باشد.

بااین‌حال، بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها نیازمند تقویت زیرساخت‌هاست. دسترسی مناسب، اقامتگاه‌ها و خدمات گردشگری، در کنار این مزیت‌های نرم، باید موردتوجه جدی قرار گیرد.

هم‌زمان، آموزش و توانمندسازی جامعه محلی در حوزه میزبانی و روایتگری، نقش مهمی در ارتقای کیفیت تجربه گردشگری خواهد داشت و می‌تواند این ظرفیت طبیعی را به یک مزیت حرفه‌ای تبدیل کند.

درعین‌حال، توسعه گردشگری بدون برنامه‌ریزی می‌تواند به تهدیدی برای محیط‌زیست و فرهنگ بومی تبدیل شود. ازاین‌رو، حرکت در مسیر توسعه پایدار و حفظ اصالت‌ها، یک ضرورت اساسی است.

سیاه‌رودبار از منظر اقتصادی نیز ظرفیت ایجاد اشتغال و افزایش درآمد برای جامعه محلی را دارد؛ به‌ویژه آنکه گردشگری تجربه‌محور، مشارکت مستقیم مردم را به همراه دارد و منافع آن را عادلانه‌تر توزیع می‌کند.

این روستا همچنین می‌تواند به مقصدی جذاب برای گردشگران علاقه‌مند به تجربه‌های فرهنگی و اصیل تبدیل شود؛ روندی که در گردشگری جهانی رو به رشد است و فرصت مهمی برای گلستان به‌شمار می‌رود.

درمجموع، سیاه‌رودبار در نقطه‌ای قرار دارد که می‌تواند به یک برند گردشگری مبتنی بر هویت و روایت تبدیل شود. تحقق این هدف، در گرو برنامه‌ریزی هدفمند، تقویت زیرساخت‌ها و حفظ اصالت‌های فرهنگی است.

آینده گردشگری، متعلق به مقاصدی است که بتوانند داستان خود را روایت کنند و سیاه‌رودبار، یکی از همین ظرفیت‌های قابل‌اتکاست.